بازتاب جنگ دوم قرا‌باغ در مطبوعات ایران (مطالعه موردی: روزنامه‌های کیهان، اعتماد و اطلاعات)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اردبیل، اردبیل، ایران

2 دانشیار گروه علوم ارتباطات، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، تهران، ایران

چکیده

مناقشه‌ بین جمهوری‌های آذربایجان و ارمنستان بر سر منطقه‌ قراباغ، با آغاز جنگ دوم قرا‌باغ در سال 2020 بار دیگر در کانون توجه جهانی قرار گرفت. در این جنگ، دولت باکو به دستاوردهای میدانی رسید و هفت ناحیه‌ اطراف قراباغ را به دست آورد. در این پژوهش سعی شده است بر اساس نظریه‌های «برجسته‌سازی و دروازه‌بانی خبر»، ضمن فهم گرایش‌های فکری و جهت‌گیری‌ها، نحوه‌ بازتاب جنگ دوم قرا‌باغ در روزنامه‌های‌ کیهان، اعتماد و اطلاعات با روش تحلیل محتوای کمی مطالعه شود. بر این اساس، تمام 173 مطلب چاپ شده از بازه‌ زمانی 7 مهر تا 21 آبان 1399 (28 سپتامبر تا 11 نوامبر 2020) در این سه روزنامه، بررسی شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مقوله‌های لزوم پایان جنگ قرا‌باغ، تحقق صلح و امنیت پایدار و تأثیر مناقشه بر منافع ملی ایران برجسته‌ترین مباحث مطبوعات مذکور بوده‌اند. طبق داده‌ها، بیشترین مطالب جنگ دوم قرا‌باغ به سبک «مصاحبه، گفتگو و گزارش» به مخاطب ارائه شده است و رویدادهای خبری این جنگ، بیش از فرآیندها مورد توجه بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Representaion of the Second Nagorno-Karabakh War in the Iranian Press (Case Study: Keyhan, Etemad and Ettela'at Newspapers)

نویسندگان [English]

  • Jaber Firuzi 1
  • Mohammad Soltanifar 2
  • Ali Jafari 3
1 Master of Social Communication Sciences, Islamic Azad University, Ardabil Branch, Ardabil, Iran
2 Associate Professor, Department of Communication Sciences, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Institute of Educational Studies, Educational Research and Planning Organization, Tehran, Iran
چکیده [English]

The conflict between the Republics of Azerbaijan and Armenia over the Nagorno-Karabakh region has once again become the focus of global attention with the beginning of the second Nagorno-Karabakh War in 2020. The Baku government gained fields of achievement and began liberating seven districts around the Nagorno-Karabakh region. In this research, based on theories of “Highlighting and Gatekeeping”, while understanding the intellectual tendencies and orientations, how the Second Karabakh war was reflected in Keyhan, Etemad and Ettelaat newspapers were studied by quantitative content analysis. Accordingly, all 173 articles published between (September 28 to November 11, 2020) in these three newspapers were reviewed. The results of the article show that the topics of the end of the Nagorno-Karabakh war, realization of lasting peace and security, and the effect of conflict on Iran's national interests are among the prominent noticeable points of this research. According to our research, most of the content of the second Nagorno-Karabakh war was presented to the audience in the style of “interviews and conversations & reports”, and the news events of this war were more important than the processes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Second Nagorno-Karabakh War
  • Republic of Azerbaijan
  • Republic of Armenia
  • Keyhan
  • Etemad
  • Ettelaat Newspapers
 افتخاری، اصغر (1377)، «امنیت ملی: رهیافت‌ها و آثار»، فصلنامه مطالعات راهبردی، پیش شماره دوم، صص، 60-27.
 امیری، علی و کاظمی، احمد (1400)، «جمهوری آذربایجان در جنگ دوم قره‌باغ: اهداف و پیامدهای ژئوپلیتیکی (با تأکید بر رویکردهای رسانه‌ای)»، پژوهشنامه رسانه بین‌الملل، سال 6، شماره 7، صص 57-29.
 انصاری، فاطمه (1385)، «منازعه‌ قره‌باغ و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، پایان‌نامه برای اخذ درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.
 بدیعی، نعیم و قندی، حسین (1393)، روزنامه‌نگاری نوین، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
 بروجردی‌علوی، مهدخت (1372)، «دروازه‌بانی خبر چیست؟ دروازه‌بانان کیستند؟»، نگاهی به نقش دروازه‌بانی در شکل‌گیری و انتقال خبر، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها، شماره 13، صص 19-18.
 بهمن، شعیب (1398)، «نقش‌آفرینی ایران در دوگانه آذربایجان و ارمنستان»، تهران: اندیشکده راهبردی تبیین.
 پاتر، دبورا (1389)، آموزش روزنامه‌نگاری، (ترجمه حمیدرضا زاهدی)، تهران: انتشارات اطلاعات.
 چایچیان، محمدرضا (1385)، «تحلیل محتوای مطالب مربوط به مناقشه جمهوری آذربایجان و ارمنستان بر سر قره‌باغ در سایت‌های اینترنتی آذربایجان نوین، مساوات، گاموخ و سایت فارسی بی‌بی‌سی»، پایان‌نامه برای اخذ درجه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی
حاجیانی، ابراهیم (1384)، «چارچوب روش‌شناختی برای بررسی احساس امنیت»، مجله مطالعات دفاعی استراتژیک، دوره یک، شماره 2 و 3.
خانیکی، هادی (1376)، «رسانه‌های جمعی و امنیت ملی»، چاپ اول، جلد دوم، تهران: انتشارات وزارت کشور.
دادگران، سیدمحمد (1394)، مبانی ارتباط جمعی، تهران: انتشارات فیروزه.
دوئرتی، جیمز و فالتزگراف، رابرت (1372)، نظریه‌های متعارض در روابط بین‌الملل، (ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی)، تهران: نشر قدس.
رایف، دانیل؛ استفن لیسی و فریدریک جی. فیکو (1381)، تحلیل پیام‌های رسانه‌ای: کاربرد تحلیل محتوای کمی در تحقیق، (ترجمه مهدخت بروجردی‌علوی)، تهران: سروش.
رشیدی، احمد و ملکی، ماری (1398)، «منافع روسیه و بحران‌های منطقه قفقاز جنوبی»، سیاست و روابط بین‌الملل، دوره 3، شماره 5، صص 68-47.
رضوی‌زاده، سید نورالدین و نجفی، جعفر (1385)، «تحلیل محتوای مهمترین مطالب روزنامه‌های سراسری»، دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها، معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
سلطانی‌فر، محمد و هاشمی، شهناز (1382)، پوشش خبری، تهران: انتشارات سیمای شرق.
سورین، ورنر جی و جیمز‌ دبلیو. تانکارد (1397)، نظریه‌های ارتباطات، (ترجمه علیرضا دهقان)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سولیوان، تام. او و دیگران (1385)، مفاهیم کلیدی ارتباطات، (ترجمه میرحسین رئیس‌زاده)، تهران: انتشارات فصل نو.
سون ویندال و دیگران (1388)، مدل‌های ارتباطی، (ترجمه گودرز میرزایی)، تهران: دفتر پژوهش‌های رادیو.
عابدی سروستانی، سوسن (1390)، «فرهنگ و قومیت در ارمنستان و آذربایجان و نقش آنها در بحران قره‌‌باغ»، پایان‌نامه برای اخذ درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی تهران.
فیروزی، جابر (1400)، «بررسی تطبیقی پوشش خبری «مناقشه قره‌باغ» در روزنامه‌های کیهان، اعتماد و اطلاعات (مهر و آبان 1399)»، پایان‌نامه برای اخذ درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل.
قاسمی، حمید و دیگران (1396)، «دستنامه تحلیل محتوای پیام‌های ارتباطی»، تهران: انتشارات آراء.
قندی، حسین (1374)، «تفاوت‌های خبرنویسی در رسانه‌های جمعی در روزنامه‌نگاری حرفه‌ای»، (مجموعه مقالات) به اهتمام سیدفرید قاسمی.
کواچ، بیل و رزنتیل. تام (1389)، اصول روزنامه‌نگاری، (ترجمه حمیدرضا زاهدی)، تهران: انتشارات اطلاعات.
گرانمایه‌پور، علی (1387)، «ایران، آذربایجان، ارمنستان»، ترجمان سیاسی، سال چهارم، شماره 29، صص 17-14.
مقدم، فرشته (1399)، «بحران قره‌باغ و متغیرهای دخیل»، واحد پژوهش خبری معاونت سیاسی صدا و سیما.
مهدی‌زاده، محمد (1387)، رسانه‌ها و بازنمایی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
نصراللهی‌کاسمانی، اکبر (1396)، راهنمای پوشش خبری در رسانه‌ها، تهران: انتشارات خبرگزاری فارس.
ولیقلی‌زاده، علی (1391)، «الگویابی بحران‌های ژئوپلیتیکی (مورد: بحران منطقه‌ای قره‌باغ)»، پایان‌نامه برای اخذ درجه دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.
Episkopos, Mark, (2020), Nagorno-Karabakh and the Fresh Scars of War, the National Interest, Available at: https://nationalinterest.org/feature/nagorno-karabakh-and-fresh-scars-war-174690  and https://fa.armradio.am/2020/12/24
Kırdemir, Barış (2021), Çevrimiçi Haberlerde ve Sosyal Medyada Karabağ Savaşı: Temsil, Çatışma ve Enformasyon Manevraları, Ekonomi Ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM).
Özgen, Cenk (2021), 44 Günün Ardından: 2020 Karabağ Savaşı’nın Askeri Açıdan Analizi, Giresun Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7 (1), 104-123. DOI: 10.46849/guiibd.849560.
Sadikhova, Günay (2013), International News Coverage: Nagorno Karabakh Conflict in the New York Times Newspaper, Eastern Mediterranean University, Gazimagusa, North Cyprus.